ZARARLI ALIŞKANLIKLAR

BAĞIMLILIK

Bağımlık Eğilimi Gösterenlerde Kişilik Özellikleri: Bağımlılık eğilimi gösterenlerde kişiliğin temel çizgilerini ve özelliklerini veren ve kişilikle iç içe olan “ ben ” ya da “ benlik ” bozulmuştur. Bu nedenle kişiliğin iç ve dış dünya ile ilişki kurması, uyum sağlanması çok zor, hatta imkansızdır.
Bağımlının Tanınması: Uyuşturucu yada uyarıcı kullanmaya başlamış olan bir gencin dışarıya yansıyan kimi belirtileri iyice izlenip değerlendirildiğin de, durum bir ciddi bir bağımlılığa dönüşmeden ve çözümü güç sorular ortaya çıkmadan yardım olanağı bulunabilir.
Genel belirtiler şöyle özetlenebilir:
1. Birden bire ortaya çıkan davranış değişiklikleri.
2. Zaman zaman ortaya çıkan aşırı sinirlilik, gereksiz tepki, aşırı endişe, kaygı, sıkıntı ya da neşe durumu.
3. Dalgınlık, zaman zaman dalıp gitme.
4. Sabit ve donuk bakış.
5. Uyuklama
6. Uyku bozuklukları, gündüz uyuklama gece uykusuzluk.
7. Halsizlik, yorgunluk.
8. İsteksizlik.
9. Kabızlık.
10. Yüzde solukluk.
11. Göz bebeklerinde daralma.
12. Gözde kanlanma.
13. Ağızda kuruluk, salyada azalma.
14. Konuşmada güçlük peltek konuşma.
15. Ellerde titreme.
16. Yürümede dengesizlik.
17. Terleme.
18. Alışılagelmiş arkadaş çevresi dışında yeni arkadaşlar edinme.
19. Çevre değiştirme.
20. Sorumluluktan kaçma.
21. Aşırı para harcama.
Hangi Maddeler Bağımlılık Yapar?
Afyon, afyon türevleri, morfin, kodein, eroin; bunlar alışkanlık tutsaklık bağımlılık yaratır. Günülük yaşamı sürdürmek için mutlak alınması gereklidir. Alınan miktarın günden güne artırıldığı görülür. Kestirildikten 4- 5 Saat sonra yoksunluk belirtileri ortaya çıkar.
Barbiturat tipi uyku ilaçları, alkol ve sükunet veren trankilizanlar bulunmaktadır. Bunlar bağımlık yapar. Kesildiklerin de, 20 – 24 saat içinde yoksunluk belirtileri görülür.
Amfetamin ve diğer uyarıcıların yaptığı alışkanlık sonucu geçici ve kalıcı ruhsal bozukluk ortaya çok sık çıkar. Bu bozukluklar şizofreniye çok benzer.
Hallüsinasyon yaratan LSD, meskalin gibi maddelerde esrara benzer tipte bağımlılık yapar.
Güncel olarak ülkemiz için sorun olan maddeleri el kol dışında iki grup içinde toplayabiliriz.
A – Tedavi amacıyla kullanılan, eczanelerde satılan ilaçlar;
• Barbituratlı ilaçlar
• Barbituratlı ağrı kesiciler
• Yatıştırıcı ilaçlar
• Afyonlu ilaçlar
• Kodeinli öksürük ilaçları
• Uyarıcılar
B – Tedavi amacıyla kullanılmayan, kaçak olarak satılan maddeler:
• Esrar
• Eroin
• Kokain
• LSD
• Uyarıcılar
Bağımlılığın Önlenmesi: Gençleri alkol, uyuşturucu ve uyarıcı maddelere karşı korumak ve tedavi olan bağımlıların yeniden bu tür maddeleri kullanmasını engellemek için boş zamanların iyi ve yararlı biçimde değerlendirilmesi gereklidir.
Özellikle gençlik çağında dinlenmenin, eğlenmenin, boş zamanı değerlendirmenin ruh sağlığı ilkelerine uygun biçimde yapılmasının kişilik gelişimine olumlu ve önemli katkıları olur.
Bu nedenle ilköğretimde ve ortaöğretimde çok sınırlı olan kol faaliyetleri yaygın eğitimin bir parçası olarak genişletilmeli ve etkin duruma getirilmelidir. Ayrıca, okulların çeşitli olanaklarından, beden eğitimi ve toplantı salonlarından, öğrencilerin ve çevre gençlerinin devamlı yararlanabileceği çözümler getirilmelidir.

ALKOL
En fazla kullanılan bir uyuşturucu türüdür. Serbestçe üretilip satılması kolay. Temin edilmesine yol açmakta bu da alkol alınıp satılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu yayılmada biranın satışını artırmaktadır.
Alkolün başlangıcında hafif hafif alınmaya başlanması daha sonra alkoliklik derecesine götürebilmektedir.
Ülkemizde gençlerin çoğu alkole birayla başlıyor. Alkolizmi artıran toplusal nedenlerin başında alkolü içeceklerin reklamı ve bu içeceklerin kullanıldığı yerlerin çokluğu gelir.
Alkolik Olma Riski Yüksek Gençler: Ailesinde, özellikle anne ve babasında alkolik olan, yıkılmış, parçalanmış aileden gelenler, kültür bakımından gelişmemiş ama ekonomik düzeyi yüksek ailelerden gelenler, ruhsal gelişme dönemlerinde takıntı ve saplantısı olanlar, sürekli ruhsal sorunu ya da hastalığı olanlar. Topluma güç uyum sağlayanlar, alkole karşı dayanıklı olanlar.
Alkolün Bedensel Ve Ruhsal Etkisi: Alkol kana hızla karışır, emilmesi ve kandan atılması zor olduğunda kanda uzun süre kalır.
Alkol, değişik organlarda değişik etkiler gösterir. Deride çabuk buharlaştığı için, soğutucu etkisi vardır. Ateş düşürür kir ve pislikleri eritir ve temizler antiseptik olarak kullanılır.
Mide – bağırsak kanalı: Mide salgısı artar, bulantı ve kusma artar.
Dolaşım sistemi: Az miktarda alkol, çevresel inçe kan damarlarını genişletir. Yüzde ve boyunda kızarma olur kalp atımı sayıca artar. İdrar miktarı artar.
Karaciğer: Alkol, karaciğerde enzim, vitamin ve protein metabolizmasına olumsuz yönde etkilediği için bu maddelerin eksikliğine bağlı görüntüler görülebilir.
Alkol Kullanımının Nedenleri:
1. Zayıf karaktere sahip olma ve başkalarını kolayca etkisi altında olma.
2. Alkolün çok zaman moda veya bir taklit olarak bireyi pençesine alması, gelişmemiş ve zayıf karakterli insanların kısa bir sürede alkole teslim olması.
3. Alkollü içkiye teşvik ve tavsiyenin etkisi arkadaşlar arasında yapılan toplantılarda içki içmeyenleri küçümsemesi, hakir görülmesi.
4. Anne – babanın yanlış tutumu.
5. Okulda bu konuda öğrencilere yeterince bilgi verilmemesi.

Alkol Kullanımı Sonucunda Bireyde Meydana Gelen Değişiklikler:
Neşe durumu artar, taşkınlık olur, halsizlik durumu azalır. Alkol oranın artması sonucu aşırı kaygı ve sıkıntı bilinç bulanıklığı öfke kızgınlık görülür. Bulantı kusma ve kalp vurum sayısı artar ve bozulur. Zaman zaman saldırganlık ortaya çıkar.
ÖNERİLER
1. Alkol satılan yerlerin azaltılması.
2. Öğrencilerin zararlı alışkanlıklar konusunda yeterli bilgi verilmesi,
3. Öğrencilere boş zaman etkinlikleri hakkında bilgi verme,
4. Öğrencilerin sorunları ve problemlerini ciddiye alıp onlarla ilgilenme,
5. Anne ve babaları alkol bağımlılığı hakkında bilgi verme.

SİGARA
Yapılan araştırmalarda, gençlerin özdeşleşme döneminde sigaraya başladıklarını ve bu süreç içinde sigaraya alıştıklarını saptanmıştır.
Gençlik çağında sigaraya başlama nedenlerini toplaya biliriz.
• Toplumdan kaçma eğilimi
• Kaygı sıkıntı
• Arkadaş etkisi
• Merak
• Özenti
• Özdeşleşme
• Sınırsız özerklik
• Yetkiye başkaldırma
• Güvensizlik
• Yetersizlik
• Karşı cinsle ilişki kurma
• Sorumluluktan kaçma
• Belirli bir nedene bağlı olmayan
Gençlerin sigara içmesi, özdeşleşme döneminde büyüklere benzeme onlar gibi olmak eğilimi ile başlar.
Sigaraya yeni başlayan biri peş peşe sigara içerse nikotin zehirlenmesi olur. Bulantı ,kusma,baş ağrısı, kalp vurum sayısında bozukluk, kan basıncı değişiklikleri gibi belirtiler
Sigara dumanındaki zehirli maddeler bir çok organda çeşitli hastalıklara ve kansere yol açar. Başta akciğer kanseri olmak üzere, dil, solunum yolları, gırtlak pankreas, idrar torbası ve böbrek kanserlerinin gelişmesinde başlıca etkenlerden birisi sigara gösterilmiştir.

SİGARAYI BIRAKMA

Sigara alışkanlığı ve bağımlılığından kurtulmak bu konuda kesin ve içten karar almaktır. Alınan karar çevreye ve kendisine karşı yutturmaca olmamalıdır. Uygulamada, önce sigaranın ne amaçla içildiği durumlarda daha çok gereksinim duyulduğu saptanmalı olanaklar elverdiğinde bunlardan uzak kalmaya çalışılmalıdır. Sigara ihtiyaç duyulduğunda, onun yerine ağza şeker leblebi atılabilir.
Sigara içilen yerlerde uzun süre kalınmamalı sık sık az ve sulu yiyecekler alınmalıdır.
Eğitime ve spora önem verilmeli sigaranın sağlığı bozacağı türlü hastalıklara yol açacağı ve yaşamı kısaltacağı unutulmamalıdır.

ÖNERİLER

1. Anneler hamilelik döneminde sigara kesinlikle kullanmamalıdırlar.
2. Anne ve babalar çocukların yanında sigara içmemelidirler.
3. Öğretmenler çocuklara örnek teşkil edip, çocukların görebilecekleri yerlerde sigara kullanmamalıdırlar.
4. Spor faaliyetleri mümkün olduğunca artırılmalıdır.
5. Çocuk ve gencin gizli gizli sigara içtiği sezinlenirse ona darılıp kızmadan, karşılıklı oturup konuşulmalıdır.
6. Anne – babadan biri ya da her ikisi de sigara kullanıyorsa bu alışkanlığın nedenleri ve zararları bir söyleşi havası için de aktarılmalıdır.
7. Gençlik çağına yaklaştıkça ana babalarda öğretmenlerde yüz yüze açık seçik konuşarak sigaranın zararları anlatılmalıdır.

DİĞER UYUŞTURUCU VE ZARALI ALIŞKANLIKLARIN TUTSAĞINA DÜŞMEMEK İÇİN ÖNERİLER

1. Denemek amacıyla veya az miktarda kullanmak niyetiyle dahi olsa zararlı alışkanlıklardan uzak durun.
2. Çeşitli nedenlerle her haneği ve ağrınız olduğunda size teklif edilen her ilacı doktora danışmadan hemen kullanmayın. İçinde alışkanlık yapan maddeler olabilir. Bu şekilde uyuşturucuya başlayanlar mevcuttur.
3. Uyuşturucu haplar özeklikle öğrencilere zihin açıcı haplar olarak bu işin ticaretini yapanlar tarafından sunulmaktadır. Masum bir nedenle aldığınız bir haptan kendinizi bir daha kurtaramaya bilirsiniz.
4. Silgi, tutkal, uhu, daksil ve bunun gibi sentetik maddeleri koklamayın. Alışkanlık yapar.
5. Problemlerinizi güvenebileceğiniz. İnsanlarla baylaşın ve onlara danışın. Bu sevdiğiniz bir öğretmeniniz, anneniz, babanız, akrabanız, veya olgun bir aklı başında bir arkadaşınız olabilir.
6. Hayat her zaman sizin durumunuzda olan ve daha kötü olan insanları göz önüne getirin.
7. Çeşitli spor, sanatsal ve eğitici kol faaliyetlerine katılarak boş zamanlarınızı iyi bir şekilde değerlendirin.
8. Bol bol kitap okuyarak kendinizi yetiştirin. Her yönden bilgili ve kültürlü bir insan olmaya çalışın. Bu kendinize olan güveninizin artmasını sağlar.
9. Çeşitli eğlence yerlerinde, kötü ortamlardan ve arkadaş gruplarından uzak durun. Arkadaş seçiminde seçici olun.
10. Hayatta mutlaka bir amacınız olsun ve planlı bir şekilde yaşamaya çalışın. Amaçlarınızı ve kendinizden beklentinizi iyi ayarlayın.
11. Sorumluklarınızın bilincinde olun ve yerine getirmeye çalışın ancak bu şekilde hayatınız anlam değer kazanır.
12. Kendinizi olduğunuz gibi kabul edin. Fakat olumlu yönde değişebilecek ve gelişebilecek yönlerinizi değiştirin ve geliştirin.