ANADOLU MEDENİYETLERİ:


* Anadolu’da yontma taş dönemini aydınlatan ilk kalıntılar Antalya’da Karain ve Beldibi mağaralarında bulunmuştur.

* Cilalıtaş dönemini aydınlatan eserlere ise Konya-Çatalhöyük, Burdur-Hacılarda rastlanır.

* Önemli yerleşim yerleri olarak Kayseri –Kültepe, Çanakkale-Truva, Yozgat-Alişar sayılabilir.



HİTİTLER (ETİLER) :


* Anadolu medeniyetinin temelini oluştururlar.

* M.Ö. 2 bin yılında Anadolu’da Kızılırmak çevresine yerleşmişlerdir.

* Şehir devletlerinden merkezi krallığa geçmişlerdir.

* Merkez Hattuşaş’tır. (Çorum – Boğazköy).

* Hükümdarlar rahip-kral özelliği gösterirler.

* Tavananna denilen kraliçe yönetimde etkilidir.

* Soylulardan oluşan “Pankuş Meclisi” önemli kararların alınmasında etkilidir. (Meşrutiyet rejiminin ilk örneği.)



* Çok tanrılı din vardır. Bu dönemde Anadolu’ya “Bin tanrı ili” denir. Ahiret inançları zayıftır.

* Aile hukuku gelişmiştir. (Medeni hukukun temelini atmışlar.)

Çivi ve resim yazılarını kullanmışlardır. (Anadolu’da tarihi çağlar Asurlar’ın yazıyı geliştirmesiyle başlar.)

* Frigyalılar tarafından yıkılmışlardır.

* Anadolu’da demir çağını başlatmışlardır.

* Yıllıklar (Anal) tutmaları ile tarih yazıcılığını başlatmışlardır.



* İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları önemli eserlerindendir.



FRİGYALILAR



* Merkez Gordion’dur. (Ankara – Polatlı) Bir iç batı Anadolu medeniyetidir.

* Tarım çok önemli olduğu için tarıma dayalı cezalar çok ağırdır.

* Kuyumculuk, önemli ticaret yolları üzerinde olmaları nedeniyle gelişmiştir.

* Müzik, kaya mimarisi ve dokuma alanlarında ilerlemişlerdir. (Tapates adıyla bilinen halı ve kilimler)

* Kimmerler son vermiştir.

* Kibele tapınakları, Midas’ın mezarı önemli eserleridir.



URARTULAR:



* Başkent Tuşpa (Van)’dır.

* Tarım ve hayvancılık gelişmiştir. (Su kanalları yapmışlardır.)

* İlk barajları yapmışlardır.

* Ahiret inancı vardır.

* Madencilik gelişmiştir.

* Ev şeklinde mezarlar vardır.

* Medler ortadan kaldırmıştır.



LİDYALILAR:



* Sard merkezli bir Batı Anadolu medeniyetidir.

* Kral Yolu denilen Efes – Ninova arasındaki ticaret yolu, Doğu – Batı arasında ticaretin ve kültürel etkileşimin hızlanmasını sağlamıştır.

* İlk parayı kullanan Lidyalılar’dır. (M.Ö.) 700

* Paralı askerleri vardır. Orduya önem vermemeleri çabuk yıkılmalarında etkilidir.



İYONYALILAR (AKALAR) :



* Akalar tarafından M.Ö. 1200’de Batı Anadolu’da oluşturulan bir medeniyettir.

* Şehir devletleri halinde yaşamışlardır. (İzmir, Efes, Milet, Foça)

* Ticaret yollarının bitiş noktasında bulunmaları, tarım ve deniz ticareti sayesinde zenginleşmeleri sonucunda kültürel ve bilim yönüyle Anadolu medeniyetlerinin en gelişmişini oluşturmuşlardır.

* Koloniler kurmuşlar ve kolonilerine yerleşme amacıyla gitmişlerdir.

* Şehir devletleri halinde yaşamaları, bilim adamlarının yetişmesine uygun özgür düşünce ortamına zemin hazırlamıştır.



* Tıpta Hipokrat, tarihte Heredot, felsefede Diyojen, matematikte Pisagor, Tales gibi bilim adamları yetişmiştir.

* İnsan şeklinde düşündükleri çok tanrılı din anlayışı vardır.

* Persler tarafından İyonyalılara son verilmiştir.

* Mimaride İyon nizamını geliştirmişlerdir. (Örnek: Efes harabeleri)