REHBER ÖĞRETMENLİĞİN GÜÇLÜKLERİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

Yaptığımız anketin sonuçlarına baktığımızda rehber öğretmenlerin sorunlarını belirli alanlarda yoğunlaştığını görmekteyiz.

Rehberlik faaliyetlerini bir bütün olarak ele almamız gerektiği için bu bütünün herhangi bir bölümünde oluşan bir aksaklık yada problem rehberlik sürecinin tamamına etki etmektedir. Bu alanda sonuca varmak yani öğrenciye verimli bir şekilde yardımcı olabilmek rehberlik süreci içerisinde mevcut olan aşamaların tam, sağlıklı, güvenli ve periyodik bir şekilde gerçekleştirmekle mümkün olmaktadır. Ancak çoğu zaman çeşitli sebeplerden dolayı rehberlik çalışmaları gerekli, yeterli ve istenilen düzeye gelememektedir.

Bizde buna dayanarak rehberlik faaliyetlerinin yapılması sırasında ortaya çıkan ve rehberliğinin önünde engel teşkil eden, olumsuz yönde etkileyen., sorunları ve zorlukları saptamak ve nedenlerini ortaya çıkarmak amacıyla bu anketi hazırladık.

Anket sonuçlarına göre sorunlar ve yoğunlaşma sırası göz önüne alındığında;

1. Okul müdür ve idaresinin rehberlik anlayışına sahip olmaması.
2. Buna paralel olarak rehberlik çalışmalarını yapılabilmesi için gerekli olan oda, test ve materyallerin sağlanamaması, çoğaltılamaması,
3. Sınıf öğretmenlerinin rehberlik faaliyetlerine duyarsız olması.
4. Öğrencilerin rehberlik servislerinin işlevlerini bilmemesi,
5. Sorunlu öğrencilerin aileleri ile görüşememekten kaynaklanan öğrenci yardım sürecinin tamamlanamaması,

Görüldüğü üzere rehberlik faaliyetlerinin yerine getirilmesini, verimli ve sağlıklı bir şekilde sürdürülmesini engelleyen başlıca sorun okul müdürü ve idaresinin yaklaşımıdır. Ortaya çıkan diğer sorunlar bunun paralelinde olmaktadır.

Öncelikle okulda rehberliğin sistemli bir şekilde oturtulması ve sağlıklı bir şekilde işlerliğini sürdürebilmesi rehber öğretmen ve okul müdürü-idaresi arasındaki iletişimin ve diyalogun iyi olmasına bağlıdır. Rehber öğretmen. okul müdürü ve idaresini rehberliğjn ne kadar önemli olduğunu, rehberliğin eğitimin ayrılmaz bir parçası olduğunu ve gerekliliğini çok iyi bir şekilde anlatması gerekmektedir.

Rehberlik faaliyetlerinde okul müdürünün yapmakla yükümlü olduğu görev ve sorumlulukları vardır. Bunların hepsi rehberlik mevzuatında geçmektedir. Fakat okul müdürü bunları yapmak zorunda olduğu için yapmamalıdır. Bu düşünce içerisinde bulunan müdürün yapmış olduğu faaliyetler formalitede kalmaktadır. Rehberliğin önemini, faydasını ve sağlamış olduğu olanakları tam manasıyla kavrayan ve bu düşünce doğrultusunda çalışmalarını sürdüren okul müdürü ve okul rehberlik kurulu çok daha fazla yararlı olacaktır.

Bu sistemin oluşması tabi ki rehber öğretmenin çabası ile gerçekleşebilir. Bunun için rehber öğretmenin okul müdür ve idaresine yaklaşımı çok önemlidir. Kendisini okul müdürü ve idaresine kabul ettirmelidir.

Rehberlik faaliyetleri sistemli, düzenli ve planlı bir şekilde ele alınmalı, önemi kavranarak sürdürülmelidir. Buna dayanarak rehber öğretmen, okul müdürüne yapmış olduğu çalışmaları ve sonuçlarını göstererek okul müdürünün takdirini ve esas olan güven ve desteğini almalıdır.

Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesi esnasında ortaya çıkan diğer bir sorun ise; çalışmaların sağlıklı ve verimli yapılabilmesi için gerekli ortam ve materyallerin yetersiz olmasından kaynaklanmaktadır.

Bu sorun daha önce açıkladığım rehber öğretmen-okul müdürü arasındaki iletişimi sağlıklı ve güçlü olmasına paraleldir.

Rehberlik hizmetleri çok yönlü olduğu için bunların planlı bir şekilde ele alınması, düzenlenmesi, dosyalanması, test ve envanterlerin rahat ve güvenli bir şekilde değerlendirilmesi, öğrenci ile bireysel bir görüşme yapılabilmesi yada grup rehberliği yapılabilmesi için bir rehberlik odasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Bunun gerekliliği ve önemi okul müdürüne anlatılmalı, aksi takdirde çalışmaların aksayacağı ve çalışmalarda bir randıman sağlanamayacağı açık bir dille okul müdürüne iletilmelidir.

Okullarda öğrenciye uygulanan test ve envanterlerin sağlanması kolay olmasına rağmen bunların çoğaltılmasında problem yaşanmaktadır Bu durum yine okul müdürü ve idaresi aracılığıyla çözülmesi gerekmektedir. Bunun için yine okul müdürü ve idaresinin rehberlik anlayışına sahip olmama ve bu husus da gerekli kolaylığı sağlaması gerekmektedir.

Ancak çoğu okullarda kullanılan test ve envanterlerin parası öğrencilerden yada sınıf öğretmenlerinden toplanmaktadır. Bu durum öğrenci ve sınıf öğretmenlerinin rehberliğin kendilerine bir yük getirdiği düşüncesine kapılmalarına yol açarak, rehberlik faaliyetlerinden soğumasına ve uzaklaşmasına neden olmaktadır Zaten sınıf öğretmenlerinin çoğu rehberlik faaliyetlerini angarya olarak görmektedir. Bir de böyle bir sorunla karşı karşıya kalan sınıf öğretmeni kendini savunacak ve haklı çıkaracak durumda olacaktır Bu durum ise okul rehber öğretmenini zor durumda bırakmaktadır.

Anketimiz sonucunda belirginleşen diğer bir sorun ise rehber öğretmen ile sınıf öğretmeni arasındaki iletişim kopukluğundan kaynaklanmaktadır. Rehber öğretmenin. çalışmalarına yardımcı olmak amacı ile sınıf öğretmenlerinden istedikleri öğrenci hakkında bilgi, rapor ve gözlemler hususunda gerekli ve sağlıklı bir geri bildirimin olmaması önemli bir sorunu ortaya çıkarmaktadır.

Bildiğimiz gibi rehberliğin geniş bir uğraş alanı vardır. Bunu göz önünde bulundurduğumuzda rehberlik hizmetlerinin bir ekip işi olduğunu anlarız. Tabii bu ekipte görevli kişilerin aynı zamanda gönüllü olması ve rehberlik çalışmalarının önemini kavramış kişilerden oluşması gerekmektedir

Rehber öğretmenin öğrenciye rehberlik etmesinden önce sınıf öğretmenlerine rehberlik etmesi ileri ki aşamalarda kendisine çok kolaylık sağlayacaktır Öncelikle sınıf öğretmenlerinin rehberlik çalışmaları angarya olarak görmesini engellemek gerekmektedir Bu görev doğal olarak rehber öğretmene düşmektedir.

Rehber öğretmen rehberlik faaliyetlerini ve önemini sınıf öğretmenlerine anlatmalı, kendi üzerlerine düşen görevleri belirtmeli ve bunları yapmakla yüklü olduklarını kendilerine uygun bir dille iletmelidir. Çünkü rehber öğretmenin çalışmalarında en çok iletişim kuracağı ve iş birliği yapacağı kişi sınıf rehber öğretmenidir. Rehber öğretmen ile sınıf öğretmeni arasındaki diyalog ne kadar iyi olursa, rehberlik çalışmalarından da o kadar verim Sağlar.

Rehberlik hizmetlerinde amaç öğrenciye yardım etmek, öğrencinin ilgi, yetenek ve kişilikleri doğrultusunda sağlıklı bir yönlendirme yapmaktır. Bunun sağlanabilmesi için rehber öğretmenin öğrenci hakkında gerekli, yeterli ve sağlıklı bir bilgiye sahip olması gerekmektedir. Bu aşamada rehber öğretmene en çok yardımcı olabilecek sınıf rehber öğretmenidir. Sınıf rehber öğretmeni kendi sınıfındaki öğrenciler hakkında gözlemlerini ve düşüncelerini rehber öğretmene bildirmeli ve yapılması gereken çalışmalarda rehber öğretmene yardımcı olmalıdır.

Görüldüğü üzere rehber öğretmen ile öğrenci arasındaki bağı sınıf öğretmeni kurmaktadır. Bu bağın sağlam ve güvenilir olabilmesi, rehber öğretmen ile sınıf öğretmeni arasındaki iletişimin güçlü ve sağlıklı olmasına bağlıdır ki; rehber öğretmen öğrenciye daha yakın olsun ve bunun paralelinde öğrenciye daha verimli olabilsin.

Çoğu zaman rehber öğretmenin tüm çabalarına rağmen sınıf öğretmenleri rehberlik çalışmalarında kendilerine düşen görevleri yerine getirmemekte diretmektedirler. Yada üstünkörü bir çalışma yapmaktadırlar. Bu durum karşısında yapılabilecek geriye tek bir şey kalmaktadır. 0 da okul müdür ve idaresine düşmektedir. Okul idaresi, sınıf öğretmenlerinin rehber öğretmene çalışmalarında yardımcı olmaları gerektiğini, kendilerine düşen görevleri yerine getirmeleri hususunda bir yaptırım uygulamalıdır. Her ne kadar bu istenilen bir durum olmasa da başvurulabilecek en son çare olarak düşünülmelidir. Çünkü rehberlik çalışmaları muhakkak surette okulda sürdürülmelidir. Bu yasal zorunluluğun yanında öğrencinin ihtiyacıdır. Her öğrencinin kendi ilgilerini, yeteneklerini bilmeye ve kendini tanımaya hakkı vardır. Bunun sağlanabilmesi rehberlik faaliyetlerinin sistemli, düzenli ve sağlıklı sürdürülmesiyle mümkündür. Bunları göz önünde bulundurduğumuzda rehberliğin ne kadar önemli bir olgu olduğunu anlamakta zorluk çekmeyiz.

Anketimiz sonucunda çıkan diğer bir sorun ise öğrencilerin rehberlik servislerinin işlevlerini yeterince bilinmemesidir. Çalışmaların merkezinde öğrenci olduğu için bu sorun çalışmaların istikrarlılığında ve verimliliğinde önemli bir rol oynar.

Rehber öğretmenin bu sorunla karşı karşıya- kalmaması- için yapması- gerekenler çok basittir. Rehber öğretmenin, öğrencilere kendini tanıtması, rehberlik çalışmalarının gerekliliğini ve kendileri için ne kadar önemli olduğunu belirtmesi gerekir:Peki bu nasıl ve ne zaman ve nasıl olmalıdır ? “ sorusuna şöyle cevap verilebilir. Rehber öğretmenin okulda göreve başladığı ilk günler içerisinde yada eğitim ve öğretim yılı başlangıcında, ders programı dahilinde bulunan rehberlik saatlerinde tek tek sınıfları gezerek, kendini tanıtması ve rehberliğin işlevlerini öğrencilere anlatması, ileride belirsizlikten kaynaklanan rehber öğretmen ile öğrenci arasındaki kopukluğun meydana gelmesini önleyecektir. Öğrencilerin rehberliğe duyarlı olması da bu şekilde sağlanabilir. Öğrenci bu sayede artık bir sorunu olduğunda yada ihtiyaç hissettiğinde gidebileceği, danışabileceği ve bunun sonucunda yardım alabileceği bir kişinin olduğunu bilmiş olacaktır. Bu durum rehber öğretmenin de işini kolaylaştıracaktır. Çünkü öğrencinin kendi gönül rızasıyla yardım istemesi ve bunun sonucunda yardım sağlıklı bir yardım alması çok daha kolay olur. Rehberlikte gönüllülük bu bağlamda çok önemlidir.

Rehber öğretmenin kendini öğrencilere tanıtması rehberliğin işlevlerini ve önemini anlatması değişik yollarla da mümkündür. Rehber öğretmenin sınıf sınıf gezerek kendini tanıtmasına ek olarak bunu pekiştirmesi açısından, rehberliği tanıtıcı broşürler hazırlayıp öğrencilerin bunlardan faydalanmasını sağlayarak, rehber öğretmen ile öğrenci arasındaki iletişim daha güçlü hale getirilebilir.

Rehber öğretmen ile öğrenci arasında güvenli ve sağlıklı bir iletişimin kurulması rehberlik süreci içerisinde yapılabilecek ilk aşamadır. Bu aşamanın sağlıklı bir şekilde geçilememesi ileriki yardım aşamalarında tıkanıklığa ve zorluklara yol açar. Öğrenciye sağlıklı ve verimli bir yardım yapılmasında engel teşkildir Bu sorunun yaşanmaması için rehber öğretmen ile öğrenci arasındaki iletişim kaliteli ve sağlıklı olmalıdır.
Rehber öğretmenlerin çalışmalarında karşılaştığı diğer bir sorun ise öğrenci aileleriyle görüşememekten kaynaklanan öğrenciye yardım sürecinin tamamlanamamasıdır.

Rehberlik çalışmalarının bir ekip işidir. Bu ekibin içinde öğrenci aileleri de bulunmaktadır. Öğrenci günlük yaşamında en çok ailesiyle ilişki içersindedir. Bu bağlamda okulda öğrenciye yapılan yardımın evde de devam edilebilmesi rehber öğretmen ile aile arasındaki iletişimin kalitesi ile çok yakından alakalıdır. Bunun sağlanması öğrenci ailelerinin rehberlik konusunda bilgilendirilmesiyle gerçekleşir. Rehber öğretmen okullarda yapılan veli toplantılarında kendisine gelen ailelere rehberlikle ilgili gerekli olan bilgileri anlatmalı, kendilerinin de üzerlerine düşen görevlerinin olduğunu ifade etmelidir.

Rehberlik çalışmalarının değerlendirilmesi sonucunda; sınıf öğretmenlerinin gözlemlen doğrultusunda elde edilen öğrenci hakkındaki bilgilere ek olarak, öğrencinin ailesinden alınan bilgilerin karşılaştırılması ve değerlendirilmesi, yapılan çalışmaların amacına uygun ve verimli olmasında etkin bir rol oynar.

Yapmış olduğumuz anketin sonucunda tespit edilen sorunların dışında; içinde yaşanılan toplumun sosyo-ekonomik düzeyi, her şeyi gerek olumlu gerekse olumsuz etkilediği gibi rehberlik çalışmalarının da verimliliği, uygulanabilirliğini ve de kalitesini etkilemektedir.

Ülkemizde bu sorunların aşılması,alanda çalışan uzmanlar ve kurumların özverili yaklaşım ve uygulamalarıyla mümkündür. Bu düşünceyle hareket edildiğinde eğitimin her kademesinde yapılacak rehberlik çalışmaları istenilen düzeye ulaşacaktır.