Yapılan İş: Türk Haberleşme Tarihi
Yüzyıllar boyunca dev bir imparatorluğu yöneten Türkler haberleşmeyi teknolojik ve sosyal kalkınmanın önemli bir alt yapısı olarak görmüşler ve o çağlarda Ulak, Tatar, Çapar ve Berid adı altında özel olarak yetiştirilmiş insanlardan oluşturdukları etkili bir haberleşme düzeni kurmuşlardır.
İlk Posta Teşkilatı Tanzimat Fermanı ile yaşanan gelişmelerin sonucu olarak Osmanlı Devletinin tüm halkının ve yabancıların posta ihtiyaçlarına cevap vermek amacıyla Nezaret olarak 23 Ekim 1840 tarihinde kurulmuştur.
İlk Postahane ise İstanbul'da Yeni Camii avlusunda Postahane-i Amire adı ile açılmış İlk memurlar Süleyman Ağa, tahsildar Sofyalı Ağyazar Türkçe dışında yazılmış gönderilerin adreslerini tercüme etmek üzere mütercim olarak atanmışlardır.
1843 yılında telgrafın icadını müteakip 11 yıl sonra ülkemizde de telgraf hizmeti başlamış, bu hizmeti disipline etmek üzere 1855 yılında ayrı bir Telgraf Müdürlüğü kurulmuştur. 1871 yılında ise Posta Nazırlığı ile Telgraf Müdürlüğü birleştirilerek Posta ve Telgraf Nezaretine dönüştürülmüştür. 1876 yılında milletlerarası posta nakli şebekesi kurulmuş, 1901 yılında ise koli ve havale işleminin kabulüne başlanmıştır. 23 Mayıs 1909 tarihinde ilk manuel telefon santralının İstanbul'da hizmete verilmesinden sonra Posta ve Telgraf Nezareti, 1909 yılında Posta, Telgraf ve Telefon Nezareti haline dönüştürülmüş, 1913 yılında da Posta, Telgraf ve Telefon Umum Müdürlüğü adını almıştır. Cumhuriyetimizin ilk yıllarında İçişleri Bakanlığına bağlı olarak görev yapan PTT Genel Müdürlüğü 1933 yılında katma bütçeli bir idare olarak Bayındırlık Bakanlığına, 1939'da ise Ulaştırma Bakanlığına bağlanarak hizmetine devam etmektedir.
1954 Yılında Kamu İktisadi Teşebbüsü (KİT) olan PTT Genel Müdürlüğü, 1984 yılında Kamu İktisadi .Devlet ,Teşebbüslerinin yeniden düzenlenmesi ile ilgili olarak çıkarılan 233 sayılı KHK ile Kamu İktisadi Kuruluşu (KİK) statüsüne geçirilmiştir.
18.06.1994 tarih ve 4000 sayılı Kanun ile PTT İşletmesi Genel Müdürlüğünün, T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi şeklinde yeniden yapılanması öngörülmüş olup, 24.04.1995 tarihinden itibaren T.C. Posta İşletmesi Genel Müdürlüğü müstakilen çalışmaya başlamıştır.






Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Türk Telekom A.Ş. Hakkında Bilgi






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Türk Telekom A.Ş. Polatlı Müdürlüğü Hakkında Bilgi
Kapasite Abone Sayısı
(Hat) Ev İş Toplam Tahsisli Bekleyen
POLATLI 24243 18539 5341 23880 0 0
KIRSAL 10350 7269 681 7950 0 0
34593 25808 6022 31830 0 0



















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası
Yapılan İş: Telekomünikasyon Sistemleri
Telekomünikasyon sistemleri, telefonun keşfinden sonra hızla gelişen haberleşme araçları ile en yeni teknolojileri eskiden kurulmuş ve faal olan teçhizatlarla birlikte uyumlu olarak kullanan dünyanın en büyük otomatik sistemidir. Bu gelişmeler, insanların diğer insanlarla süratli, gizli ve güvenilir haberleşmeye verdikleri önem sonucu artan ilgi ve isteği ticari yönden cazip kılmasıyla meydana gelmiştir. Genel bir telekomünikasyon şebekesi; abone terminal ve cihazları, santraller, iletim sistemleri, hatlar ve hat başı teçhizatlarından oluşur. Şekil.1 deki blok şema ile haberleşme sistemi bileşenleri gösterilmiştir. Santraller telekomünikasyon şebekesindeki esas görevlerine göre; lokal abone, tandem (transit), şehirlerarası ve milletlerarası santraller olarak gruplandırılırlar.


Bazı kısaltmaların açıklaması:
R/L : Radyo link sistemi. K/P : Kuranportör, Analog çoklayıcı ve taşıyıcı sistem.
12TN: Çıplak bakır havai hattan çalışan 12 kanallı çoklayıcı K/P techizatı.
FOK : Fiber optik kablo FOHT: Fiber optik hat techizatı.
PCM : Sayısal çoklayıcı sistem. 30 ses kanalı bir fiziki devre teşkil eder.

Telekomünikasyon sistemlerine bağlı çok sayıda değişik haberleşme araçları bulunmaktadır. En yaygın olarak kullanılan telefon santralleri, haberleşme ağının düğüm noktalarıdır. Santraller arası iletim bağlantılarında çıplak havai hatlar, havai ve yeraltı kabloları, fiber optik kablolar veya kablosuz olarak radyo irtibatları kullanılır.
Bir iletim irtibatından aynı anda çok sayıda konuşma kanalı iletebilmek için Analog ve sayısal çoklayıcılar kullanılmaktadır. Kablo uçlarına veya R/L sistemlerine irtibatlaşan bu terminal cihazları santral trank uçlarına Analog olarak trank seviyesinde, sayısal olarak da 30 kanallı PCM seviyesinde irtibatlandırılmaktadır. Santrallerin abone bağlantıları genelde doğrudan bakır kablo ile bağlanır. Özel durumlarda abone devrelerinden data haberleşmesi için modem kullanılabilir.

Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Otomatik Telefon Santralleri
Otomatik telefon santralleri manuel santrallerde operatör tarafından gerçekleştirilen giren arama talebini kayıt, aranan numarayı bulma iki telefon hattını görüşme için irtibatlama, ücretlendirme başlama ve bitişini ve gerekli bilgileri kayıt, konuşma bitince hattı çözme işlemlerini insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren ortak kontrollü sistemlerdir. Markası ve teknolojisi ne olursa olsun bütün otomatik telefon santralleri belirli ortak donanım ve fonksiyonları gerçekleştirirler. Son yıllarda geliştirilen sayısal santraller sadece aboneye ek kullanım kolaylıkları ile bakım, işletme ve denetimde bilgisayarlarda olduğu gibi yeni imkanlar sağlamışlardır. Santral tiplerine göre dağıtılmış ve merkezi kontrol ağırlıklı dizaynlar vardır.
Bir otomatik telefon santralının genel blok şeması


Otomatik bir santralde telefonla arama yapılması; bu gün kullanılan otomatik bir telefon santralından arama yapılması halinde gerçekleşen safhalar ve basitleştirilmiş işaretleşmeler aşağıda gösterilmiştir. Otomatik santrallerde arama yapmak isteyen abone teşebbüsüyle başlayan ve konuşma bitimine kadar devam eden safhalarda hariçten hiçbir müdahale olmadan ücretlendirme kaydı dahil her işlem santral tarafından gerçekleştirilir. Bakım personeli sadece arıza hallerinde, programlama ve bağlantı değişikliklerinde müdahale eder.
Otomatik telefon santralleri değişik marka ve teknolojileri kullanmakla beraber ortak standartlarda yapılmışlardır. Telefonla arama yapılmasına ait genel safhalar bütün santrallerde aynıdır.



Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Santral Türleri ve Donanım Yapısı
TEKNOLOJİ SANTRAL KOD ADI ÜRETİCİ FİRMA ABONE KAPASİTESİ
Elektromekanik Santrallar Döner sellektörlü Ericcson 3.000 - 10.000
Krosbar N5-3 A Netaş 2.000 - 5.000
Krosbar N5-3 Netaş 5.000 - 10.000
Elektronik Analog Santrallar 500A Türk Telefon Aş. 500
1000AT Türk Telf. Aş. 1000
Elif1 Netaş 256
Büyük tip Sayısal Santrallar DMS100 Netaş 3.000-100.000
DMS200 Netaş Trank 60.000
DMS300 Netaş Trank 30.000
S12 Teletaş 3.000-100.000
EWSD Simko(Siemens) 3.000-100.000
AXE Ericcson 5.000 –100.000
Kırsal alan Sayısal Santralları Dicle Netaş 500-2000
Anadolu Simko 500-3000
TAÇ-400 Simko 400
Levent Teletaş 500-3000
Otomatik telefon santralleri manuel santrallerde operatör tarafından gerçekleştirilen giren arama talebini kayıt, aranan numarayı bulma iki telefon hattını görüşme için irtibatlama, ücretlendirme başlama ve bitişini ve gerekli bilgileri kayıt, konuşma bitince hattı çözme işlemlerini insan müdahalesi olmadan gerçekleştiren ortak kontrollü sistemlerdir. Markası ve teknolojisi ne olursa olsun bütün otomatik telefon santralleri belirli ortak donanım ve fonksiyonları gerçekleştirirler

Otomatik telefon santralleri farklı teknoloji ve markalarda imal edilmelerine rağmen ortak ve benzer görevleri yapacak donanım yapılarına ve işletme mantığına sahiptirler.
1. Abone hat teçhizatı ve kontrol birimleri
2. Trank hat teçhizatı ve kontrol birimleri
3. İşaretleşme birimleri
4. Anahtarlama şebekesi
5. Ortak kontrol teçhizatı veya işlemci
Hafıza ve depolama birimleri
Tercüme ve yönlendirme mantık devreleri veya programları
6. Bağlantı devreleri
Konuşma bağlantı kanal ve devreleri
Kontrol ve kumanda kanal ve devreleri
7. Ücretlendirme sistemi
8. Trafik ve istatistik sayaçlar
9. Alarm ve arıza kayıt sistemi
10.Giriş, çıkış ve programlama araçları


Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Otomatik Bir Telefon Santralinin Yaptığı İşler
Otomatik bir telefon santralının esas vazifesi bir abone telefonundan diğerine bağlantı kurarak görüşmeyi temin etmektir. Bu işlemleri sağlıklı bir şekilde yapması için:

1. İŞARETLEŞME,
Santral abone hat işaretleşmesi
Aboneden gelen rakamları kayıt, yazıcı işaretleşmesi
Santrallar arası trank hat işaretleşmesi
Santrallar arası yazıcı (rakam gönderme, alma ) işaretleşmesi

2. TERCÜME VE YÖNLENDİRME,
Arayan abone servis sınıfı ve çevrilen rakamları alma
Aranan numara koduna göre arama türü, yön ve adres belirleme
Koda göre ücretlendirme kademesi seçimi

3. ANAHTARLAMA VE ÇAPRAZ BAĞLANTI,
Belirlenen adrese göre santraldaki herhangi bir aboneden diğer aboneye veya trank devresine doğru konuşma kanalı bağlantısını temin etme

4. ÜCRETLENDİRME,
Ücretlendirme kademeleri ve kontör atış süreleri
Tatil ve tenzilat uygulaması
Ücretlendirmeyi başlatma ve durdurma, kayıt sistemi

5. TRAFİK VE İSTATİSTİK SAYIMLAR,
Santral birimlerinden ve tamamından geçen arama ve kullanımı sayma
Başarılı ve başarısız teşebbüsleri sayma

6. ARAZA TESPİTİ VE ALARM VERME,
Arıza halinde lamba, ses veya yazılı raporla uyarı verme

7. GİRİŞ ÇIKIŞ , BAKIM VE TEST,

8. KONTROL, DENETİM VE GÖZETİM YAPAR.





Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Santral İşaretleşme Sistemleri
İşaretleşme sistemleri kullanılan haberleşme ünite ve cihazlarının bağlantı durumuna göre tasnif edilebilir. İşretleşmeler; abone ile santral arası işaretleşme, santraller arası işaretleşme ve santral içi anahtarlama işaretleşmeleri olarak gruplandırılabilir.

Normal telefon makinesi iki telli olarak santrala bağlanmıştır. Telefonun ahizesi kaldırıldığında makina içerisindeki bir kontağın kapanması ile direnç üzerinden santral devresi kapanmış olur. Bu uyarı santralda çevir sesi talebi olarak değerlendirilir. Çevir sesi alındıktan sonra ilk rakam gönderilince ses kesilir, kayıt işlemi başlar. Son rakamdan sonra santral arama fonksiyonları gerçekleştirir, aranan aboneye zil , arayana geri zil tonu gönderir. Karşı taraf cevap verince konuşma bağlantısı kurulur. Taraflardan birinin telefonu kapatması İle abone devresi açık devre olarak konuşma irtibatı kesilir. Basit bağlantı ve durumlar şekilde gösterilmiştir.

Santrallerde çevir sesi alınmasından ilk rakama kadar, rakamlar arası, son rakam bekleme süreleri tanımlanmıştır. Bu zamanaşımı sürelerinden fazla beklemelerde santral işlemi iptal ederek devreyi keser. Ayrıca aranan abonenin telefonu kapatmasından sonra paralel telefona geçip cevap verme imkanı için hat çözme gecikmesi ( 5 30 saniye) tanımlanmıştır.

Darbe şeklinde (empuls katarı) rakamların tanımlanması: Darbe genişliği 60 ms ve darbeler arası boşluk 40 ms olarak her rakam için eşit darbe sayısı gönderi,lir. 3 rakamı için üç darbe ve 0 rakamı için 10 darbe gönderilir. 0 rakamı 1 sn (1000 ms) süre ile gönderilebilmektedir. Yavaş bir sistem olduğu için elektronik sanayi gelişince DTMF telefonlar geliştirilerek hızlı arama sağlanmıştır.

İkili frekansla (DTMF) rakam kodlama ve gönderme.

Bu sistem elektronik ve sayısal santralların gelişmesinden sonra uygulanmaya başlanmıştır. Her rakam için iki frekans bileşeni gönderilir. Bir tuşa çok kısa bir süre ( 50 ms) basmak rakam gönderme için yeterlidir.

Bir abonenin telefon ahizesini kaldırması ile başlayan arama belli safhaları izleyerek tamamlanır. Hatalı işlemler ve arızalar sebebiyle arama yolu kurulamaması ve halinde santralın bağlı kalarak ortak donanımın gereksiz yere meşgul edilmemesi için her işleme bir zaman aralığı tanımlanmıştır.
ZAMANAŞIMI İLE SINIRLANAN OLAYLAR. SÜRESİ
(saniye)
Çevir sesi için minimum ahize açık tutma (off hook) süresi. 0.5
Hat çöz işaretinin için minimum ahize kapalı tutma süresi. 10
Çevir sesinden sonra ilk rakamı bekleme süresi. 20
Rakamlar arası bekleme süresi 15
Son rakamdan sonra bekleme süresi 0
Aranan abonenin önce kapatması halinde çözme başlatma süresi 10

Bu değerler uluslar arası standartlar çerçevesinde kalmak üzere santral donanım imkanlarına göre işletmeci kuruluş tarafından belirlenir.

Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Santraller Arası İşaretleme -1
Santrallar arası trank irtibatları üzerinden konuşma bağlantıları sağlanması için işaretleşme yapılır. İşaretleşme yapısı kanal bağlı ve ortak kanal işaretleşmesi olarak ikiye ayrılır. Kanal bağlı işaretleşmelerden Türkiye de yaygın olarak kullanılanlar E/M ve DC lup hat işaretleşmesi ve R1 yazıcı işaretleşmesidir.

Kanala Bağlı İşaretleşmeler

Bir abonenin arama yapmak için telefonu kaldırması veya bir santral trankından diğer santrala arama yapılması teşebbüsünde, serbest, meşgul gibi hattın durumunu ve rakam gönder, çöz gibi bağlantı fonksiyonlarını ifade eden sisteme hat işaretleşmesi denir.

Analog hat işaretleşmeleri doğru akım (DC) ve alternatif sinüzoidal frekans (AC) kullanılarak gerçekleştirilir. Analog sistemlerle birlikte çalışan sayısal santrallarda, bu işaretleşmelere uyumlu olan sayısal karşılıkları kullanılır. Ayrıca sadece sayısal sistemlerde kullanılan gelişmiş işaretleşme türleri de vardır. En çok kullanılan işaretleşme çeşitleri. Dc lup, E/M dir. Milletlerarası santrallarda N0.5 ve R2 kullanılmaktadır. Son olarak no.7 işaretleşmesinin kullanılmasına da başlanmıştır. Tranklarla ilgili 2.5. bölümde genel bilgiler verilecektir.

Yazıcı İşaretlemesi: Santrallerden arama isteyen kullanıcının aradığı adresi rakamlarla tanımlamasından sonra bu rakamların elektriksel sinyallere dönüştürülerek santralden gönderilmesi ve alınması ile kayıt edilerek değerlendirilmesini sağlayan sisteme yazıcı işaretleşmesi denir. Bunu sağlayan bir donanım mekanizmasıdır. DP işaretler, Çoklu frekansla ve sayısal data ile tanımlı rakamlar santrale ulaştırılır. Türkiye de R1 analog işaretleşmesi yaygın olarak kullanılır. Milletlerarası santrallerde az miktarda No.5 ve yaygın olarak sayısal R2 kullanılır. Sayısal santrallerde No.7 işaretleşmesine başlanmış ve yatkınlaşmıştır.

Analog çoklayıcı (multiplex) sistemlerde R1 ve R2 ile birlikte 3825 Hz ile bant dışı işaretleşme yapılmaktadır. Bant içi işaretleşme Türkiye'de terk edilmiştir. Santralda Trank İrtibatları Ve Trank Muayeneleri: Otomatik bir santraldan diğer bir santrala doğru arama yapılabilmesi için bu iki santral arasında bir ses kanalı seçmek, bağlantıyı yapmak, telefon adresini ifade eden numaraları uygun bir şekilde göndermek ve sonunda iki telefonun irtibatı ile görüşme yapılması sırasında bu bağlantıyı tutmak ve konuşma sonunda telefonlara bağlı olarak hattı çözmek için dizayn edilen mekanizmaya trank denir. Trankların çıkan, giren ve iki yönlü (TW) olmak üzere üç çeşit işletme şekli vardır. Ayrıca tranklar analog ve sayısal tiplerde dizayn edilmişlerdir. Analog tranklar 2 telli DC lup ve 4 veya 6 telli E/M trank olarak isimlendirilirler. E/M tranklar tek veya iki yönlü olarak tesis edilirler. Sayısal tranklar da işletmedeki analog trankların işaretleşmesine uyum sağlayacak şekilde düzenlenmişlerdir.

Doğru akım E/M hat işaretleşmesi (R1 1bit): Analog E/M devrelerde sinyalleşme ve ses devreleri ayrı olarak seçilmiştir. E İngilizcede ear=kulak, M ise mouth=ağız kelimelerinin ilk harflerinden alınmıştır. Ses devrelerinin alış ve verişi ayrı olduğunda 4 telli (4w), kablodan tasarruf düşünülerek hibritle alış ve verişi birleştirildiğinde 2 telli (2w) olarak işletmede kullanılır.

Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Santraller Arası İşaretleme -2
Doğru akım devreli (DC Lup R1 2bit) hat işaretleşmesi:DC işaretleşme şehir içi santrallarında analog olarak iki telli irtibat ile kullanılır. Ses ve işaretleşme aynı hattan iletildiği için zayıflama ve distorsiyon fazladır. Şekilde bir DC işaretleşme sistemi prensip şeması verilmiştir. Telefonla aramayı başlatan A santralının bağlantı donanımı çıkan trank, aranan santralın bağlantı donanımı giren trank adını alır.

R1 DC-Lup işaretleşmesi safhaları:
A santralındaki bir abone B santralına doğru bir arama yaptığında santral içerisindeki tercüme ve yönlendirme fonksiyonları tamamlandıktan sonra:
1. Boş olan bir çıkan trank yakalanarak şekildeki A kontağı kapatılır, devre kapanınca B santralındaki giren trank yakalanarak kapama anından 100 ms sonra meşgul duruma geçer.
2. Giren trank hatta bağlı gerilim uçlarını aksederek 180 ms tutar ve eski haline bırakarak, kayıt cihazı hazır rakam gönder, işareti verir.
3. A santralı göndericisi bağlanarak kayıt (register) işaretleşmesi prensiplerine göre hattan rakamlar gönderilmeye başlanır. Son rakam B santralına ulaştıktan sonra tercüme ve sonuçlandırma mekanizması çalışır. Arana abone bağlantısı kurularak zili çaldırılır.
2. Aranan abone cevap verince tekrar hat çapraz bağlanarak cevap işareti A santralına iletilir. Eğer arama sonuçlandığı halde cevap sinyali alınamazsa santral konuşma yolunu arayan abonesi açısından zil çaldırma süresine kadar tutar, süre sonunda hattı keser.
3. Arayan önce kapattığında A anahtarı devreyi açar ve trank çözülür. Eğer aranan önce telefonu kapatırsa aksedilmiş durumdaki hat normale döner ve tanımlı zaman eşiği sonunda trank çözülerek serbest duruma geçer.
4. Sayısal santrallarda hattaki değişmeler işaretleşme bitlerinin 0 ve 1 durumuna geçmeleriyle temsil edilir. PCM30 siteminde hat sinyalleşmesi için 4 bitlik bir alan ayrılmıştır. Bunlardan 1 veya 2 tanesi kullanılmakta olup diğerleri belirli bir değerde tutulurlar. Aşağıdaki cetvelde işaretleşme safhaları özetlenmiştir.

Ortak Kanal İşaretleşmesi ve No.7 Yapısı: Ortak kanal işaretleşmesinde bir yön için bir kanbal işaretleşmeye tahsis edilir. Bütün diğer trankların işretleşmesi bu kanaldan data haberleşmesi şeklinde iletilir. Ayrıca no.7 işaretleşmesinde telefonla arama zincirinde de değişiklikle yapılarak arana abone cevapladığında boş bir kanal atanarak konuşma sağlanır. Arana abonenin meşgul olması hallerinde trank devresi atanmaz bu durumlar işaretleşme linki üzerinden arayan santrale bildirilir ve santral kendi abonesine meşgul tonunu gönderir. Bu sayede trank tasarrufu sağlanmış olur.

Bir no.7 işaretleşme kanalından 1000 kadar trank kontrol edilebilir. Bu nedenle bütün yönler için işaretleşme linki gerekmez. Bir uç santral için bir link bir de yedek olarak ikinci link tesisi yeterlidir.
Ayrıca santrallar arasında bir mesaj içerisinde çok değişik bilgiler taşınabildiğinde oldukça esnek ve ileriye dönük hizmetlere açıktır.
Telefon ağının bir bütün olarak yönetilmesi için düşünülen akıllı şebekelere alt yapı oluşturmaktadır.

Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Numaralama Planı
Haberleşme ağında santraller telefon bağlantılarının bulunduğu adresi teşkil ederken öte yandan diğer santralara doğru aramayı sağlayan adreslere göre bağlantı kurarlar. Telefon numaraları ve kodlarla ifade edilen numaralama sistemlerine telefon numaralama planı denir.

Numaralama planı yapılırken açık numaralama planı ve kapalı numaralama planı olmak üzere iki sistem kullanılır.

Açık numaralama planında bir bölgede kullanılabilecek telefon sayısını karşılayacak sayıda rakamdan oluşan telefon numarası kullanılır. Yani bölge içinde az rakam bölge dışına çıktıkça ilave rakamlar eklenerek telefon numarası oluşturulur. Bu sisteme göre yapılan bir numaralama planında telefon numaraları 4, 5 ,6 ,7 rakamlı olabilir.

Ayrıca şehir kodları da kullanılacaktır. Türkiye de 1976 yılında planlanan eski kod sisteminde o zaman yaygın olarak kullanılan krosbar santrallar sebebiyle mümkün mertebe az rakam gönderme düşüncesiyle kısmen açık numaralama sistemi kullanılıyordu. Kapalı numaralama sisteminde ise bir bölgede telefon numarası rakam sayısı sabittir. Türkiye de 1993 yılında 7 rakama geçişten sonra kapalı sistem uygulanmıştır.

Türkiye de 1993 yılı başında itibaren uygulanan yeni numaralama planına göre bütün telefon numaraları 7 rakamlı olmuştur. Her il için 3 rakamlı alan kodu tahsis edilmiştir. İlçe ve diğer yerleşim alanlarında kod kaldırılmıştır. Kodlama planı şöyledir:

00 xxxxxxxxxxx Milletler arası arama erişim kodu
00 <lke> <alan><telefon>
0 xxxxxxx Şehirlerarası (alan koduna) erişim kodu
0 200 499 İl alan kodları
0 505 Aycell GSM
0 512 Çağrı cihazını otomatik arama
0 522 MTX Araç telefonu
0 532 GSM (Turkcell) grubu cep telefonları
0 542 GSM (Teknotel) grubu cep telefonları
0 555 Aria GSM ( İş banbkası TIM)
0 600 700 Yedek
0 800 Ücretsiz aranan (Ücreti arananın ödediği) telefonlar
0 900 Mesaj (alo bilgi) servisleri
100 199 Özel servis kodları
200 999 Normal telefon numara prefiksi (Santral 10 binlik kod)

Dünya numaralama planı Uluslar arası Telekomünikasyon birliği (ITU) düzenlenmektedir. Her ülkeye bir ülke kodu verilmiştir. Kodlar ABD ve Amerika kıtasından başlayarak Avrupa Afrika Ve Asya kıtasına göre açılarak düzenlenmiştir.




Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Ücretlendirme Sistemi ve Ücretlendirme Kademeleri
İlk telekomünikasyon ağı telgrafın ticari anlamda kullanılması İle kurulmuş ve genişlemesiyle birlikte bu hizmetten alınacak ücretlerin tespiti için ücretlendirme sistemleri geliştirilmiştir. Ücretin bir bölge içi ve iki nokta arasındaki mesafeye bağlı olarak hesap edilmesi benimsenmiş telefon şebekelerinde de aynı görüşler uygulanmıştır. Telekomünikasyon binaları, santraller, şebeke, transmisyon ve enerji yatırımları ile her türlü bakım ve işletme giderlerini, personel ücretleri ve vergi gibi giderleri karşılayarak ve bir miktar kar sağlayacak şekilde ücret belirlemesi yapılır. Telefon hizmetlerinin ücretlendirilmesinde paraya çevrilebilir birim seçimi ülkelere ve işletmeler göre bazı farklılıklar arz etmektedir. Görüşme başına sabit ücret, görüşme süresine göre ücret, belirli mesafelere veya alan göre kademli olarak ücret, şehiriçi için aylık sabit ücret, ücretlendirmeyi zil çaldırma ile başlatma, ücretlendirmeyi cevap işaretiyle başlatma gibi seçenekler uygulanmaktadır. Türkiye’de ücretlendirme kademeleri şehiriçi, ilçe içi, iliçi ve iller arsında ise mesafe esas alınarak düzenlenmiştir. Milletlerarası ücret kademeleri uluslararası telekomünikasyon birliği ile koordineli olarak ayarlanmaktadır. Santraller ücretlendirmeyi koda göre tanımlı kademeyi seçerek yaparlar. Her kademe için kontör atış süresi normal ve tenzilli olarak tanımlanmıştır. Ayrıca santrallere tatil günleri ve tenzil saatleri de girilerek otomatik olarak paraya dönüşebilen ücretlendirme yapılması sağlanır. Ancak bazı santral türlerinde kontör yerine konuşmaya ait süre, tarih, saat gibi bilgiler kaydedilir, faturalama sırasında bu bilgiler kontör ve paraya dönüştürülür. Santralde ücretlendirme aranan abonenin cevap vermesiyle başlar, telefonun kapatılmasıyla sona erer. Telefonun karşılıklı olarak iyice kapatılmaması veya açık unutulması halinde ücretlendirme devam edeceğinden dikkat edilmesi gerekir.

Türkiye’de sehiriçi ve şehirlerarası ücretlendirme kademeleri:
1.LOKAL: Şehiriçi aynı santral ve santraller arası, büyük şehirlerde bir metropoliten saha
içindeki santraller arasında. İlçe içinde köyler arası.
2. İL İÇİ: İl merkezi-ilçe ve ilçeler arası görüşmeler.
3. İLLER ARASI: diğer il merkezi ve bu ile bağlı bütün santraller.
Milletlerarası ücret kademeleri:
1. grup milletlerarası kademe ( Arnavutluk, Bulgaristan, Suriye, ..)
2. grup milletlerarası kademe ( İran, Irak, İspanya, Kazakistan, .)
3. grup milletlerarası kademe ( Amerika, Arjantin, Çin, Japonya,..)

Kırsal alan da otomatik santraller yaygınlaşmadan önceki kademe tanımlarında il içi ve ilçe içi kavramları yoktu ve sadece doğrudan mesafe esasına göre düzenleme yapılıyordu.

Ücretlendirmeye esas olan kontör bilgileri Krosbar, 500A ve 100AT gibi santrallerde mekanik sayaçların (kontör) fotoğraflarının çekilerek okunması ile kayıt edilir. Sayısal santrallerde ise abone görüşmelerine ait kontörler sistem hafızasındaki tahsisli bir alana kayıt edilerek belirli zaman aralıklarında emniyet için diske aktarılırlar. Ücretlendirme dönemi sonunda son kontör değerleri komutla manyetik teyp bandına kayıt edilerek doğrudan faturalama bilgisayarına aktarılır. Sayısal santrallerde ise her abone için yazılımla çalışan sayaç vardır ve konuşma sonuçları buraya kaydedildikten sonra toplu olarak belirli aralıklarla sistem diskine otomatik olarak kopyalanır. Ücretlendirme dönemi sonunda bu kontör dosyaları manyetik banda kopyalanarak bilgi işlem merkezine verilir.

Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Santralde Trafik Sayımı ve Teçhizat Seçimi
Trafik kavramı ve ölçü birimleri: Santralde tercüme ve yönlendirme işlemleri gelen talep sayısına göre yapılır. Bu fiili bağlantıları yapacak donanımın devre sayısı arama taleplerini karşılayacak miktarda olmak mecburiyetindedir. Bir santralde bütün aboneler aynı anda telefonu kaldırarak arama yapmazlar. Bu durumda her abone devresi için bir kayıt cihazı tesis etmek hat başı maliyetini aşırı derecede yükseltir. Aynı örnek diğer ortak cihazlar içinde geçerlidir. Bu sebeple telefonla arama teşebbüs ve konuşma sürelerinin istatistik kayıtlarının izlenerek trafik hesaplarının yapılması zarureti ortaya çıkmıştır. Sonuçta normal bir abone santralında abonelere çevir sesi verip rakam kayıt edecek cihaz devre sayısı 10.000 abone için 200 adet olarak uygulanmaktadır. Anahtarlama elemanları, abone çatılarının devre miktarları ve trank sayıları her santralın çalıştığı sahanın trafik şartlarına uygun olarak hesaplanan değerlere göre projelendirilmektedir.Trafik ölçümlerinde yoğun günlerdeki en yoğun arama yapılan meşgul saatteki (busy hour) değerler esas alınır. Gerektiğinde meşgul saatle, günler ve aylara göre veya bunların ortalama değerlerine göre değerlendirme yapılır. Yılın birkaç günündeki aşırı trafiği tamamen karşılamak için ilave teçhizat tesis edilmez. Santrallerde trafik ölçümleri için özel sayaçlar tesis edilmiştir. Bunlardan teşebbüs miktarları, taşan trafik, başarısız aramalar gibi değişik kategoride bilgiler alınabilir. Bu bilgiler işletme yönetimince değerlendirilir. Meşgul saat bir gün içerisinde arama teşebbüsünün en fazla olduğu saattir. Santralın bulunduğu bölge özelliklerine ve bölgenin sosyal yapısına göre farklılık gösterir. Ev abonesi, işyeri abonesi ve büyük ticari merkez abonelerinin o santralardaki dağılımı trafik yapısını etkilemektedir. Aşağıda tipik iki santrale ait saatlik arama grafiği verilmiştir. Telekomünikasyon sistemi devreleri sürekli izlenerek özellikle meşgül saatlerde taşan trafik olup olmadığı kontrol edilmeli ve taşan trafiğin arızalı devre sebebiyle mi, yoksa devre yetersizliğinden mi kaynaklandığı tespit edilerek çözüm aranmalıdır. Trafik hesapları bir telekomünikasyon sistemindeki trafik yoğunluğu meşgul saatteki arama sayısı ve bu aramaların konuşma süresi yani devreyi meşgul etme süresine göre değerlendirilir. Ülkelere göre, bir ülkedeki bölgelere sosyal ve ekonomik yapıya, işyeri veya ev abonesi olmasına göre telefon kullanımı farklı karakteristikler gösterir.

Trafik hacmi veya miktarı: Bir devre veya sistemden geçen arama sayısı ve ortalama devreyi tutma süresinin çarpımıdır. Tm = Tor x As = 6 x 6 = 36 arama.dakika olur. Pratikte trafik sayaçlarında her bir konuşmanın ayrı, ayrı süresi kayıt edilmez, sadece konuşma adedi ve toplam devrenin meşguliyet süresi (tutma süresi) kayıt edilir. Trafik hacminin saatlik değer olarak ifadesine erlang adı verilmiştir. Bu örnekteki trafik miktarı Tm= 36 / 60 = 0.6 arama.saat = 0.6 erlang dır.
Trafik yoğunluğu: Trafik yoğunluğu (Ty) ölçü süresi Ös ile gösterilirse bir saatlik trafik yoğunluğu Ty = Tm / Ös = 36 / 60 = 0.6 arama = % 60 olarak hesaplanır.
Arama oranı: Bu devreyi kullanan abone sayısı (Abs) 50 adet ise, bunlar için arama oranı Aorn = Ty / Abs = %60 ğ50 = % 1,02 olur.Trafik ölçümünde kullanılan uluslararası birimler CCS (HCPS) ve ERLANG olarak adlandırılır.
CCS:( Cent call per second): Saniyede yapılan 100 aramayı ifade eder.
ERLANG: Bir saatteki toplam ortalama arama x saniye miktarına 1 erlang denir. Bu arama imkanı trafik şartların bağlı tutma sürelerini (holding time) de içine alır.
1 ERLANG = 60 arama.dakika = 3600 arama.saniye = 36CCS
Taşan trafik = Gelen trafik miktarı Karşılanan trafik miktarı


Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Santral İstaistik Ölçümleri ve Servis Kalitesi
Servis kalitesi: Bir santralda gelen arama teşebbüslerinin başarılı olarak sonuçlanan miktarı oranı ile ölçülür. Santral normal olarak armayı sonuçlandırmışsa anons ve ton bağlantıları dahil başarılı aramadır. Devre yetersizliğinden veya arızadan dolayı anons veya tona gönderilen aramalar başarısız arama sayılır.

Servis kalitesi yüzdesi = 100 X Başarılı arama sayısı
Toplam arama sayısı
Formülüyle hesaplanır.

Santrallerde trafik ölçümleri dışında diğer bazı sayımlar da yapılır. Bu sayımlar genel olarak:
Her bir aktif donanımın kullanım sayıları
Donanım arızalı kalma süreleri
PCM kesinti süreleri
Bakım için servis dışı bırakma süreleri
Abone özellikleri kullanım sayıları
Trank arızalı kalma süreleri

SANTRALDA ABONE KOLAYLIKLARI

Telefon santrallerinde normal telefon görüşmesinin dışında abonelere çeşitli kolaylıklar sağlanmıştır. Özellikle yüklenebilir yazılım programlı sayısal santrallerde bu özelik ve kolaylıkların sayısı çok artmıştır. Önemlilerini şunlardır:

Gelen aramayı bekletme
Gelen aramayı aktarma
Çağrı aktarma
Gelen aramayı yönlendirme
Sabit bir numaraya yönlendirme
Çağrı yönlendirme
Abone programıyla yönlendirme
Operatöre yönlendirme
Meşgul ise yönlendirme
Doğrudan sabit arama
Doğrudan programlanabilir arama
Kısaltılmış kodla arama
Son numara tekrarı
Konferans görüşmesi sağlama
Telefonu giren aramaya kapama
Rahatsız edilmeme


Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Kuranportör Sistemin Tanımı
Bir iletim ortamından birden fazla abonenin aynı anda ve aynı hattan telefon, faks, data, telgraf görüşmelerim ve televizyon, radyo yayınlarının iletilmesini sağlayabilen sistemlere kuranportör ismi verilir.

K/P Sistemleri ve Kanal Kapasiteleri:
1. Multipleks sistemleri (FDM), en fazla 7200 kanal kapasiteli (ülkemizde mevcut 4 master grup 3600 kanal kapasiteli çalışmaktadır)
2. Havai hat sistemleri, en fazla 16 kanal
a) 12 kanal havai hat sistemi, 12 kanal
b) 3 kanal havai hat sistemi, 3 kanal + fizik devre
3. Telgraf sistemleri
a) 24 kanal TG sistemi, l telefon kanalından 24 TG kanalı
b) 46 + l TG sistemi, l telefon kanalından 46 TG kanalı
4. Sayısal Multipleks (TDM), PCM sistemleri, ülkemizde 1998 yılı itibariyle;
R-L üzerinden PCM (TDM) sistemleri vasıtasıyla en fazla 1920 kanal,
Koaksiyel kablo üzerinden en fazla 7680 kanal,
Fiber optik kablo üzerinden 565 Mbit PCM (TDM) sistemleri vasıtasıyla 7680 kanal,
SDH sistemleri vasıtasıyla ülkemizde 30.720 kanal kapasiteli çalışmakta olup;
Bazı ülkelerde 122, 880 kanal kapasiteyle çalışan SDH sistemleri mevcuttur.

K/P İletim Hatları:
1. Havai hat
2. Koaksiyel kablo
3. Radyolink
4. Uydu haberleşme
5. Fiber optik kablo

MODÜLASYON: Bilgi sinyalinin (ses frekansı vs.) genliğine göre taşıyıcı sinyalin genliği, frekansı, fazı gibi bazı özelliklerim değiştirme işlemine denir.

K/P' de kullanılan Modülasyon Çeşitleri:

1. Genlik Modülasyonu (G.M.): Analog sistemlerin tamamında kullanılır.
2. Frekans Modülasyonu (F.M.):Sadece (telgraf) TG alış ve TG veriş panolarında abone makinesinden gelen DC bilgi voltajım Analog bilgi şekline dönüştürmek için kullanılır.
3. Pals Kod Modülasyonu (PCM): Sayısal sistemlerde aboneden gelen analog ses frekans bilgisini sayısal bilgi şekline dönüştürmek için kullanılır.

Genlik Modülasyonu: Bilgi sinyalinin genliğine göre taşıyıcı sinyalin genliğini, frekansına göre frekansım değiştirme işlemine denir. Herhangi bir sinyal genlik modülatöründe modüle edildikten sonra çıkışta, taşıyıcı etrafında simetrik ve iki farklı değerde bilgi oluşur. Eğer giriş sinyali belirli bir bant aralığında ise modülatör çıkışında, taşıyıcı frekansının üzerinde oluşan bu aralığa üst yan bant; taşıyıcı frekansının altında oluşan bu aralığa da alt yan bant ismi verilir.

Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: Enerji Sistemleri

Haberleşme sistemlerinin kesintisiz olarak işletilmesi için gerekli enerjiyi sağlamaktırHaberleşme merkezlerinde iki tür enerji sistemi tesis edilmiştir.

1) Alternatif Akım (AC) Enerji Sistemleri
a) DİZEL — Generatör Grubu
2) Doğru Akım (DC) Enerji Sistemleri
a) Redresör
b) Akü Grubu

Enerji Sistemlerinin İşletilmesi:Enerji sistemleri dizisi, şebeke voltajının değerine veya enerji sistemlerinde oluşabilecek aksaklıklara bağlı olarak, üç ayrı koşulda işletilir (Şekil - 1).

1) Şebekeden Besleme:Bu normal, sürekli işletme şeklidir. Şehir elektrik şebekesinden gelen (AC) enerji, şebeke kontaktörü (KŞ) yoluyla (DC) Enerji sistemine uygulanır. Redresör, (AC) enerjiyi, düşürüp, doğrultup, düzgünleştirerek, öncelikle haberleşme sistemlerini beslerken, aynı zamanda küçük bir akımla, akü gruplarını tampon şarjda tutar. Şebeke voltajında ve enerji sistemlerinde bir aksaklık olmadığı sürece işletme, açıklanan koşullarda devam eder.

2) Dizel - Generatör Grubundan Besleme: Şebeke voltajının kesilmesi veya ± %10 limitleri dışına çıkması durumundaki işletme şeklidir. Bu durumda dizel - generatör grubu otomatik olarak çalışır. Bu kez (DC) enerji sistemi, Grup kontaktörü (KG) yolu ile (AC) enerji alır. Akülerin şarjı ve haberleşme sistemlerinin beslenmesi "Şebekeden Besleme" bölümündeki işletmenin aynısıdır.

3) Akü Grubundan Besleme: Şebekeden gelen (AC) enerji aksaklığını müteakip, Dizel-Generatör grubunun çalışmaması veya (AC) enerji olmasına rağmen, redresörün arızalı olması durumundaki işletme şeklidir. Her iki durumda da redresörden (DC) enerji elde edilemiyeceğinden, şarjlı olan akü grubu, haberleşme sistemlerini besleyerek kesintiyi önler. Akü grubunun enerjisi sınırlı olduğundan, bu tür işletme süresi, aynı zamanda redresördeki veya Dizel-Generatör grubundaki aksaklığın giderilme süresidir. Bu nedenle, akü grubu ile besleme süresi içinde, aksaklık giderilemez ise haberleşme sistemindeki kesinti kaçınılmaz hale gelir.


Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: AC Enerji Sistemleri
Dizel-Generatör Grubu: Şehir elektrik şebekesindeki kesinti veya limit dışı değerleri süresince, lokal olarak (AC) enerji üretmektedir. (Şekil–2) Bir Dizel-Generatör grubu aşağıdaki ana birimlerden oluşur.

1- Dizel Motor : Otomatik veya manuel olarak çalışarak (AC) generatöre mekanik enerji sağlar (Döndürür).
2- AC Generatör : Dizel motordan aldığı mekanik enerji ile dönerek, şebekeden gelen enerji ile aynı özellikte, (AC) enerji üretir.
3- Kontrol - Kumanda Tablosu : Dizel-Generatör grubunun tüm işlevlerinin otomatik veya manuel olarak kontrol kumanda edildiği, gözle ve elektronik olarak denetlendiği tablodur.

Dizel-Generatör Grubu İşletme Çeşitleri: Haberleşmede sürekliliği sağlamak üzere, otomatik veya gerektiğinde, ilgili bir personelin, kontrol ve denetimi altında, Manuel olarak Dizel-Generatör grubunu işletmektedir. (Şekil - 2).

1-Otomatik: Sistemin normal işletme şeklidir. Şebeke voltajı öngörülen değerleri içinde mevcut olduğu sürece, dizel generatör grubu çalışmaz. Şebeke voltajı normal değerleri dışına çıkar veya kesilirse, Dizel-Generatör grubu otomatik olarak çalışır. Şebeke gelince, tekrar otomatik olarak stop eder.
2-Manuel: Otomatik start, stop devreleri arızalı olduğunda veya gerek duyulduğunda yapılan işletmedir. Çalıştırma veya durdurma ilgili bir personel tarafından yapılır.


Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş: DC Enerji Sistemleri
REDRESÖR (Doğrultucu): Şebekeden veya Dizel - Generatör grubundan gelen (AC) enerjiyi, öngörülen nitelikteki (DC) enerjiye dönüştürerek, haberleşme sistemlerini beslerken, aynı zamanda aküleri şarj etmektir.

Şebekeden veya Dizel-Generatör grubundan gelen (AC) enerji; değerinin yüksek, yönününde değişken (alternatif) olması nedenleriyle, haberleşme sistemlerinin beslenmesinde kullanılamaz. Bu sebeple, redresördeki bazı devre elemanları yoluyla ve şekilde görülen aşamalarla, haberleşme sistemlerinin kullanılabileceği nitelikte (DC) enerjiye dönüştürülür

AC ENERJİNİN DC ENERJİYE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ

Şebekeden veya Dizel-Generatörden gelen (AC) enerji; yüksek değerli ve yönü değişken olduğundan uygun nitelikte değildir.



Redresördeki trafoda, değeri düşürülür. Hala, yönü ve değeri değişken olduğundan uygun nitelikte değildir.


Redresördeki diyot - tristör köprüsünde doğrultulur (tek yönlü hale getirilir). Değeri hala değişken olduğundan, uygun değildir.


Redresördeki, kondansatör - indüktans filitre elemanlarında, haberleşme sistemlerinin kullanılabileceği, düzgün (DC) enerjiye dönüşür.








Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası

Yapılan İş:






















Staj yapanın imzası
Staj yaptıranın imzası


İş Yeri


Kurum : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Bölüm : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Stajyer Öğrencinin Durumu


Genel Davranış : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Çalışkanlık : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Yeterlilik : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .


/ / 200 .


Bölüm Müdürü






Diğer Hususlar : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
(İmza ve Mühür)









Kurum veya Bölüm Müdürünün

Unvanı : Adı Soyadı: